درباره فیلم «بیست و سه نفر»/ بر مدار خاطرات

منتشر شده در 15 بهمن 1397
درباره فیلم «بیست و سه نفر»/ بر مدار خاطرات

فیلم «بیست و سه نفر» قصه‌ای جذاب و فضاسازی قابل قبول دارد.

 

سجاد صداقت: زمانی که در سال 1392 کتاب «آن بیست‌ وسه نفر» نوشته احمد یوسف‌زاده و داستان 23 نوجوان اسیر در ایام جنگ هشت ساله ایران و عراق مورد توجه جامعه قرار گرفت، همواره گویا توقع ساخت اثری سینمایی بر اساس زندگی این 23 نوجوان وجود داشت. این کاری بود که امسال انجام شد و اکنون فیلم «بیست و سه نفر» در سی و هفتمین جشنواره فیلم فجر حاضر است. «بیست و سه نفر» دومین تجربه کارگردانی مهدی جعفری در مقام کارگردان است. کارگردانی که اولین فیلم او «ایستگاه اتمسفر» در سال 1395 ساخته شده است. جعفری البته بیش از آن‌که به عنوان کارگردان شناخته شود، در قامت مدیر فیلمبرداری بسیاری از آثار سینمای ایران حضور داشته است. 

 

آن‌چیزی که در روایت فیلم «بیست و سه نفر» در وهله اول به چشم می‌آید نوشته شدن فیلمنامه بر اساس کتاب خاطرات احمد یوسف‌زاده و مستندی است که بین سال‌های 1384 تا 1387 خود جعفری از این افراد ساخته است. تاکید فیلمنامه بر روایت خطی داستان بر اساس تاریخی که اتفاق افتاده از یک سو تماشاگری که کتاب را نخوانده و مستند را ندیده به خوبی با آن‌چه فیلم به خاطر آن ساخته شده آشنا می‌کند و از سوی دیگر سندی برای ثبت در تاریخ می‌شود. اما سوالی که در همان لحظه به ذهن مخاطب می‌رسد این است که اگر قرار بود فیلم سینمایی نیز بر همین اساس ساخته شود، همان کتاب و مستند که در دسترس بود و چه نیازی به یک اثر سینمایی؟ این در حالی است که فیلم هرچند با شخصیت ملاصالح قاری در حال بازجویی در ایران شروع می‌شود اما تاکید خود را خیلی زود از روی او بر می‌دارد تا دوباره داستان بیست و نفر را در مرکز قرار دهد و در طول داستان به ملاصالح برسد. چنین رویکردی باعث شده که داستان از قهرمان خالی شود و تلاش برای نشان دادن 23 نفر در قامت یک قهرمان واحد نیز چندان شکل درستی به خود نگرفته است.

 

از سوی دیگر تاکید فیلم بر نشان دادن همه جزئیات حضور 23 نوجوان در استخبارات عراق تا زمان رفتن آن‌ها به اردوگاه باعث شده که فیلم در یک سوم پایانی کشش خود را به تدریج از دست دهد و مجبور باشد تازه بحث را به سمت ملاصالح بگرداند. فضاسازی‌ها در «بیست و سه نفر» اما خوب از کار درآمده و فضای استخبارات و نوع رفتار با این نوجوانان را می‌توان به خوبی درک کرد. موسیقی شنیدنی آریا عظیمی‌نژاد نیز یکی دیگر از عواملی است که در فیلم جای خود را به درستی بازیافته است. صحنه ورودی فیلم که منجر به اسارت 23 نوجوان می‌شود هم یکی دیگر از نقاط قوت این اثر است.

 

در مجموع باید گفت فیلم سینمایی «بیست و سه نفر» بعه دلیل داستان جذاب و نابی که مهدی جعفری در مقام نویسنده فیلمنامه در اختیار داشته، می‌توانست با استفاده کردن از خرده‌روایت‌ها به عنوان روایت اصلی و تمرکز بیشتر بر شخصیت ملاصالح استفاده‌های بیشتری کند. اما به نظر می‌رسد قرار نبوده داستانی بیش از آن‌چه در کتاب یوسف زاده روایت شده در فیلم بیاید و همین مساله مخاطب را با یک روایت خطی که می‌تواند مخاطب را تا پایان روی صندلی‌ها نگاه دارد، روبرو می‌کند.